Συνέπειες και επιπτώσεις του bullying (εκφοβισμού) στα θύματα και τους δράστες

Συνέπειες και επιπτώσεις του bullying (εκφοβισμού) στα θύματα και τους δράστες
Συνέπειες και επιπτώσεις του bullying (εκφοβισμού) στα θύματα και τους δράστες

Το bullying (εκφοβισμός) μπορεί να έχει πολύ αρνητικές συνέπειες. Τόσο στα θύματα του, όσο και στους δράστες του. Και κατανοώντας τις συνέπειες του bullying στα θύματα και τις συνέπειες του bullying στους δράστες, μπορείτε καλύτερα να συμβάλετε στην αντιμετώτπιση του.

Αν αναγνωρίσετε καλύτερα τις επιπτώσεις του εκφοβισμού, θα μπορείτε να βοηθήσετε σημαντικά στην μείωση του μπούλινγκ και στον μακροχρόνιο αντίκτυπο υγείας, τόσο για τα θύματα, όσο και για τους δράστες του. Έτσι θα μπορείτε να επηρεάσετε θετικά την ζωή ενός ατόμου. Από τη σωματική υγεία μέχρι την ψυχική ευεξία, τις κοινωνικές σχέσεις και τις ακαδημαϊκές επιδόσεις του. εξαλείφοντας έτσι ή περιορίζοντας το bullying από την ζωή του.

Παρακάτω, θα διερευνήσουμε τις διάφορες συνεπειες και επιπτώσεις του εκφοβισμού και πώς μπορούν αυτές να αντιμετωπιστούν.

Φυσικές Συνέπειες του bullying

Το bullying (εκφοβισμός) μπορεί να έχει σωματικές επιπτώσεις στα θύματα, όπως πονοκεφάλους, στομαχόπονους και διαταραχές ύπνου. Το χρόνιο στρες που προκαλείται από τον εκφοβισμό μπορεί επίσης να οδηγήσει σε εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα. Αφήνοντας τα θύματα πιο επιρρεπή σε ασθένειες ή χρόνια νοσήματα. Όπως για παράδειγμα τα αυτοάνοσα νοσήματα. Η ψωρίαση είναι ένα από τα συχνότερα αυτοάνοσα νοσήματα το οποίο επιδρά αρνητικά στην ψυχολογία των παιδιών, καθώς επηρεάζει και την εξωτερική εμφάνιση του ατόμου. Ένα παιδί που πάσχει από ψωρίαση μπορεί εύκολα να γίνει στόχος bullying λόγω της εμφάνισής του. (Χαρακτηριστικά σημάδια στα χέρια και στα πόδια). Και αυτό δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο, όπου το παιδί δεν μπορεί να ξεφύγει.

Συναισθηματικές Συνέπειες του bullying

Οι συναισθηματικές επιπτώσεις του εκφοβισμού είναι ίσως οι πιο σημαντικές και μακροχρόνιες. Τα θύματα εκφοβισμού μπορεί να βιώσουν μια σειρά από αρνητικά συναισθήματα. Όπως άγχος, κατάθλιψη, χαμηλή αυτοεκτίμηση και απώλεια αυτοπεποίθησης. Μπορεί επίσης να αναπτύξουν μια βαθιά αίσθηση ντροπής, αμηχανίας και απελπισίας. Και που μπορεί να τα οδηγήσει σε σκέψεις και συμπεριφορές αυτοκτονίας. Δυστυχώς στην ελληνική κοινωνία έχουν δημοσιοποιηθεί στοιχεία παιδιών που οδηγήθηκαν στην αυτοκτονία, ως τη μόνη λύση στο τεράστιο πρόβλημα που αντιμετώπιζαν. Μην ξεχνάμε εδώ ότι οι συμπεριφορές bullying συναντώνται ως επι το πλείστον στην ευαίσθητη ηλικία της εφηβείας. Στην εφηβεία όλα τα συναισθήματα διογκώνονται. Και η αντιμετώπιση του φόβου και της απομόνωσης των παιδιών, που βρίσκονται στη θέση του θύματος, είναι πραγματικά πολύ δύσκολη.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι συναισθηματικές επιπτώσεις του bullying (εκφοβισμού) μπορεί να συνεχιστούν για μεγάλο χρονικό διάστημα στην ενήλικη ζωή. Επηρεάζοντας την ικανότητα του θύματος να δημιουργεί υγιείς σχέσεις και να διατηρεί σταθερή απασχόληση. Πολλοί ενήλικες που υπέστησαν εκφοβισμό ως παιδιά, αναφέρουν συνεχείς αγώνες με άγχος, την κατάθλιψη, την αγχώδη διαταραχή και πολλά ακόμη προβλήματα ψυχικής υγείας.

Το εργασιακό περιβάλλον μπορεί να αναπαράγει αντίστοιχα συμπεριφορές bullying. Και να φέρει στην επιφάνεια όλα τα αρνητικά συναισθήματα φόβου και ανασφάλειας που κουβαλάει ένας άνθρωπος από την παιδική του ηλικία, εφόσον είχε υπάρξει θύμα bullying.

Κοινωνικές Συνέπειες του bullying

Το bullying (εκφοβισμός) μπορεί επίσης να έχει σημαντικό αντίκτυπο στις κοινωνικές σχέσεις ενός ατόμου. Τα θύματα του εκφοβισμού μπορεί να δυσκολεύονται να κάνουν και να κρατήσουν φίλους, οδηγώντας τα σε αισθήματα μοναξιάς και απομόνωσης. Μπορεί επίσης να αναπτύξουν φόβο για κοινωνικές καταστάσεις. Καθιστώντας δύσκολη την αλληλεπίδραση με τους άλλους και τη δημιουργία ουσιαστικών συνδέσεων.

Οι δράστες του εκφοβισμού (οι θύτες) μπορεί επίσης να βιώσουν κοινωνικές συνέπειες. Όπως απώλεια φίλων, κατεστραμμένες σχέσεις και αρνητική φήμη εντός και εκτός της σχολικής μονάδας. Ενδέχεται συχνά να βρεθούν αντιμέτωποι με νομικές συνέπειες. Όπως αναστολή ή αποβολή από το σχολείο ή και άλλες ποινικές διώξεις. Η αποβολή / αλλαγή σχολικού περιβάλλοντος είναι η πιο συχνή λύση για τα άτομα που προκαλούν βίαιες συμπεριφορές στους συμμαθητές τους. Όμως αυτό δεν λύνει το πρόβλημα. Τα άτομα αυτά συνεχίζουν να στιγματίζονται. Και δεν μπορούν να αναπτύξουν κοινωνικούς δεσμούς, ακόμη και όταν σταματήσουν την οποιαδήποτε παραβατική συμπεριφορά (bullying).

Ακαδημαϊκές Συνέπειες του bullying

Το bullying (εκφοβισμός) μπορεί επίσης να έχει αντίκτυπο στην ακαδημαϊκή επίδοση ενός μαθητή. Τα θύματα εκφοβισμού μπορεί να παρουσιάσουν πτώση στους βαθμούς και τη συμμετοχή, καθώς και δυσκολία συγκέντρωσης στην τάξη. Είναι πολύ πιο πιθανό να εγκαταλείψουν το σχολείο. Ή να αντιμετωπίσουν προβλήματα με τη μετάβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.

Στον αντίποδα, οι δράστες του εκφοβισμού (θύτες) μπορεί επίσης να βιώσουν ακαδημαϊκές συνέπειες. Συμπεριλαμβανομένης της αναστολής ή της αποβολής από το σχολείο/ την σχολή ή προαγωγή τους στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Μπορεί επίσης να δυσκολεύονται να συγκεντρωθούν και να διατηρήσουν καλούς βαθμούς, λόγω συναισθημάτων ενοχής, ντροπής ή άγχους.

Αντιμετώπιση των Συνεπειών του Bullying – Εκφοβισμού

Είναι σημαντικό να αντιμετωπιστούν οι συνέπειες του εκφοβισμού άμεσα. Για να αποφευχθεί περαιτέρω βλάβη στο θύμα και στον δράστη. Ακολουθούν ορισμένες στρατηγικές που μπορούν να βοηθήσουν:

Συμβουλευτική

Η συμβουλευτική αποτελεί ένα σημαντικό εργαλείο για την αντιμετώπιση του bullying. Στο θύμα, βοηθά στην αντιμετώπιση των συναισθηματικών και ψυχολογικών επιπτώσεων. Ενώ στον δράστη, παρέχει την ευκαιρία να συνειδητοποιήσει τον αντίκτυπο των πράξεών του. Και να αναζητήσει θετικούς τρόπους αλληλεπίδρασης με τους άλλους. Η συμβουλευτική παρέχει υποστήριξη και εργαλεία για την ανοιχτή συζήτηση και την εποικοδομητική αλλαγή.

Υπάρχουν διάφοροι τύποι συμβουλευτικής που μπορούν να εφαρμοστούν στην αντιμετώπιση του εκφοβισμού. Ορισμένα είδη συμβουλευτικής περιλαμβάνουν:

  • Συμβουλευτική για τα θύματα: Ειδικοί, όπως ψυχολόγοι ή κοινωνικοί λειτουργοί, παρέχουν συμβουλές σε θύματα για την αντιμετώπιση των συναισθηματικών και ψυχολογικών επιπτώσεων του εκφοβισμού. Συχνά αυτή η συμβουλευτική συνοδεύεται από στρατηγικές αυτο-φροντίδας.
  • Συμβουλευτική για τους δράστες: Στην περίπτωση των δραστών, η συμβουλευτική μπορεί να περιλαμβάνει τη συζήτηση των συνεπειών των πράξεών τους. Και την εξέταση εναλλακτικών τρόπων αλληλεπίδρασης με τους άλλους.
  • Ομαδική συμβουλευτική: Σε ομαδικές συνεδρίες, τα θύματα μπορούν να μοιραστούν τις εμπειρίες τους και να βρουν υποστήριξη μεταξύ τους.

Η συμβουλευτική προσφέρει την υποστήριξη και τα εργαλεία που απαιτούνται για να αντιμετωπίσει, τόσο τα θύματα, όσο και τους δράστες του εκφοβισμού. Προάγοντας την ενσυναίσθηση, την ανάκτηση της αυτοπεποίθησης και την ανάπτυξη θετικών τρόπων αλληλεπίδρασης.

Ομάδες Υποστήριξης

Οι ομάδες υποστήριξης είναι ένας πολύτιμος πόρος για τα θύματα του εκφοβισμού. Σε αυτές τις ομάδες, τα παιδιά μπορούν να αισθανθούν ότι δεν είναι μόνα τους στην πολύ αρνητική εμπειρία τους. Και να βρουν συναίνεση και υποστήριξη, από άτομα που έχουν περάσει από παρόμοιες καταστάσεις. Ο ασφαλής αυτός χώρος μπορεί να συμβάλει στην μείωση των συναισθημάτων απομόνωσης και αβεβαιότητας. Και να προωθήσει την αποκατάσταση και την ανάκτηση της αυτοπεποίθησης.

Οι ομάδες υποστήριξης μπορούν να περιλαμβάνουν:

  • Ομάδες συνομιλίας: Συναντήσεις όπου τα παιδιά μπορούν να μιλήσουν ανοιχτά για τις εμπειρίες τους και να ακούσουν τις εμπειρίες άλλων.
  • Ομάδες ψυχοκοινωνικής υποστήριξης: Ομάδες που παρέχουν συμβουλές και ψυχοκοινωνική υποστήριξη, από ειδικούς όπως ψυχολόγους ή κοινωνικούς λειτουργούς.
  • Σχολικά προγράμματα: Ειδικά προγράμματα που παρέχουν ευκαιρίες για συνομιλία, εκπαίδευση και ενίσχυση της αντίληψης σχετικά με τον εκφοβισμό.

Αυτές οι ομάδες δημιουργούν ένα ασφαλές περιβάλλον, όπου τα παιδιά μπορούν να μοιραστούν τις εμπειρίες τους, να βρουν υποστήριξη και να μάθουν πώς να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά τον εκφοβισμό.

Εκπαίδευση και Ευαισθητοποίηση

Η εκπαίδευση και η ευαισθητοποίηση αποτελούν θεμελιώδεις παράγοντες στην καταπολέμηση του bullying. Αποτελούν σημαντικά βήματα που μπορούν να ληφθούν για να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα αυτά με:

  • Ευαισθητοποίηση των μαθητών: Οι μαθητές μπορούν να μάθουν τι είναι ο εκφοβισμός, ποιες είναι οι επιπτώσεις του, και πώς μπορούν να στηρίξουν τα θύματα.
  • Εκπαίδευση των γονέων: Οι γονείς μπορούν να ενημερωθούν σχετικά με τον εκφοβισμό. Και να μάθουν πώς να στηρίξουν τα παιδιά τους που ενδέχεται να αντιμετωπίζουν τέτοιες καταστάσεις.
  • Εκπαίδευση των δασκάλων: Οι εκπαιδευτικοί μπορούν να αποκτήσουν τα απαραίτητα εργαλεία για την αντιμετώπιση του εκφοβισμού στο σχολικό περιβάλλον. Υιοθετώντας αποτελεσματικές στρατηγικές πρόληψης και αντίδρασης.

Η εκπαίδευση και η ευαισθητοποίηση μπορούν να συμβάλουν στη δημιουργία μιας πιο συνειδητής και συνεργατικής προσέγγισης στα θέματα του εκφοβισμού. Και εν τέλει να δημιουργήσουν μια πιο ασφαλή και συνετή κουλτούρα στα σχολεία και τις κοινότητες.

Θετική ενίσχυση

Η θετική ενίσχυση αποτελεί ισχυρό εργαλείο στην πρόληψη του εκφοβισμού και της αρνητικής συμπεριφοράς. Μπορεί να εφαρμοστεί με πολλούς τρόπους, όπως:

  • Επιβράβευση της θετικής συμπεριφοράς: Με την αναγνώριση και ανταμοιβή της καλής συμπεριφοράς, τα παιδιά ενθαρρύνονται να συνεχίσουν να ενεργούν θετικά.
  • Θετική ανατροφοδότηση: Η διακριτική παρατήρηση και ενθάρρυνση των προσπαθειών και των καλών πράξεων μπορεί να ενισχύσει την αυτοπεποίθηση και την θετική συμπεριφορά.
  • Δημιουργία κουλτούρας καλοσύνης: Η ενθάρρυνση της ευγένειας, του σεβασμού και της συνεργασίας, μπορεί να δημιουργήσει ένα περιβάλλον όπου η αρνητική συμπεριφορά δεν ανέχεται.

Η θετική ενίσχυση δεν τιμωρεί τις παραβάσεις, αλλά ενθαρρύνει την ευγένεια, τον σεβασμό και τη συνεργασία, δημιουργώντας έτσι και ένα πιο υγιές και ασφαλές περιβάλλον για όλους μας.